{"id":134,"date":"2024-12-30T12:19:04","date_gmt":"2024-12-30T12:19:04","guid":{"rendered":"https:\/\/vittinonde.com\/?p=134"},"modified":"2024-12-30T12:19:04","modified_gmt":"2024-12-30T12:19:04","slug":"dunyanin-ic-cekirdegi-onlarca-yildir-ilk-kez-yavasliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vittinonde.com\/?p=134","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n i\u00e7 \u00e7ekirde\u011fi onlarca y\u0131ld\u0131r ilk kez yava\u015fl\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p>Gezegenimizde d\u00f6ng\u00fcsel olarak meydana gelen bu de\u011fi\u015fim, g\u00fcnlerden en fazla saniyenin binde birini \u00e7\u0131karabildi\u011fi i\u00e7in y\u00fczeydeki ya\u015fam\u0131 etkilememektedir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u00e7ekirde\u011fi bilim i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck bilinmeyenlerden biridir. Nerede oldu\u011funu, neyden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Ancak, nas\u0131l hareket etti\u011fi de dahil olmak \u00fczere, gezegenimizdeki ya\u015fam i\u00e7in temel olan D\u00fcnya&#8217;n\u0131n bu k\u0131sm\u0131 hakk\u0131nda bilinmesi gereken daha pek \u00e7ok husus var. Nature taraf\u0131ndan \u00e7ekirde\u011fin hareketi \u00fczerine yay\u0131nlanan bir \u00e7al\u0131\u015fma, \u00e7ekirde\u011fin \u015fu anda D\u00fcnya&#8217;n\u0131n mantosundan daha yava\u015f oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Pekin \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan birka\u00e7 ay \u00f6nce yap\u0131lan ve bunun tersini belirten bir ara\u015ft\u0131rmayla do\u011frudan \u00e7eli\u015fiyor. Bilim adamlar\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131ndaki fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131, 5.000 kilometre gibi eri\u015filemez bir derinlikte yer alan D\u00fcnya&#8217;n\u0131n \u00e7ekirde\u011fini incelemenin ne kadar zor oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bas\u0131n\u00e7 ve y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n bizi an\u0131nda \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fi bir yer. Ay b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki demir ve nikel kalbi, bu metallerin kat\u0131 halde bulundu\u011fu bir i\u00e7 \u00e7ekirdek ve s\u0131v\u0131 halde bulunduklar\u0131 bir d\u0131\u015f \u00e7ekirdekten olu\u015fur.<\/p>\n<p>Bildi\u011fimiz \u015fey, her iki \u00e7ekirde\u011fin de hareket etti\u011fi ve bunu yer kabu\u011funun hareketinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yapt\u0131klar\u0131d\u0131r. G\u00fcney Kaliforniya \u00dcniversitesi ve \u00c7in Bilimler Akademisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, \u00e7ekirde\u011fin 2010&#8217;dan bu yana yava\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yazarlar\u0131ndan John Vidale&#8217;e g\u00f6re bu, 40 y\u0131ld\u0131r ilk kez oluyor. .<!--nextpage--><\/p>\n<p>Vidale bir bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, &#8220;Bu de\u011fi\u015fime i\u015faret eden sismogramlar\u0131 ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nd\u00fcm&#8221; dedi. &#8220;Ancak ayn\u0131 modeli i\u015faret eden iki d\u00fczine g\u00f6zlem daha ke\u015ffetti\u011fimizde sonu\u00e7 inkar edilemezdi. \u0130\u00e7 \u00e7ekirdek onlarca y\u0131ld\u0131r ilk kez yava\u015flad\u0131. en ikna edici \u00e7\u00f6z\u00fcm\u201d diyor.<\/p>\n<p>Vidale, yava\u015flaman\u0131n farkl\u0131 h\u0131zlarda hareket eden d\u0131\u015f ve i\u00e7 \u00e7ekirdekler aras\u0131ndaki s\u00fcrt\u00fcnmeden kaynakland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7 sayesinde D\u00fcnya, gezegenimizi g\u00fcne\u015f radyasyonundan koruyan ve onsuz ya\u015fam\u0131n var olamayaca\u011f\u0131 bir elektromanyetik alan \u00fcretir.<\/p>\n<p>Bu de\u011fi\u015fimin y\u00fczeydeki ya\u015fam \u00fczerinde yaratabilece\u011fi etkiler, konu hakk\u0131ndaki yetersiz bilimsel bilgimize g\u00f6re zarars\u0131zd\u0131r. Vidale, bunun g\u00fcn\u00fcn uzunlu\u011funu etkileyebilece\u011fini ancak \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemeyece\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. De\u011fi\u015fim hakk\u0131nda &#8220;Saniyenin binde biri kadar bir s\u00fcre boyunca okyanuslar\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc ve \u00e7alkant\u0131l\u0131 atmosferde neredeyse kayboldu\u011funu fark etmek \u00e7ok zor&#8221; diyor.<\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131 bu sonu\u00e7lara ula\u015fmak i\u00e7in deprem verilerini kullan\u0131yor. \u00c7ekirdekteki sismik dalgalar\u0131n s\u0131\u00e7ramas\u0131 sayesinde hareketi hakk\u0131nda teori \u00fcretebiliyorlar. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, 1991 ve 2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda G\u00fcney Sandwich Adalar\u0131&#8217;nda meydana gelen 143 \u00e7ift ayn\u0131 depremden elde edilen sismik verileri kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gezegenimizde d\u00f6ng\u00fcsel olarak meydana gelen bu de\u011fi\u015fim, g\u00fcnlerden en fazla saniyenin binde birini \u00e7\u0131karabildi\u011fi i\u00e7in y\u00fczeydeki ya\u015fam\u0131 etkilememektedir. D\u00fcnyan\u0131n \u00e7ekirde\u011fi bilim i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck bilinmeyenlerden biridir. Nerede oldu\u011funu, neyden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":135,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-134","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-carsamba"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":136,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions\/136"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vittinonde.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}